Joriy, oraliq, yakuniy nazorat — 100 ballik tizim qanday ishlaydi
Ballar qayerdan yig'iladi, o'tish uchun nechta kerak va qaysi bosqichda ball yig'ish eng oson — hisob bilan tushuntirildi.
O'zbekiston oliy ta'lim muassasalarida fan bo'yicha baho semestr davomida yig'iladi. Umumiy hisob 100 ball va u odatda uch qismga bo'linadi.
Ballar qanday taqsimlanadi
| Nazorat turi | Odatiy ulush | Nima uchun beriladi |
|---|---|---|
| Joriy nazorat (JN) | 30 ball | Amaliy va seminar mashg'ulotlari, mustaqil ish, davomat |
| Oraliq nazorat (ON) | 20 ball | Semestr o'rtasidagi yozma ish yoki test |
| Yakuniy nazorat (YN) | 50 ball | Semestr oxiridagi imtihon |
Muhim: bu taqsimot universitet va fanga qarab biroz farq qiladi. Ba'zi fanlarda JN 40, YN 40 bo'lishi mumkin. Semestr boshida fan dasturidagi (silabusdagi) aniq raqamni ko'rib qo'ying.
Baho shkalasi
- 86-100 — a'lo (5)
- 71-85 — yaxshi (4)
- 60-70 — qoniqarli (3)
- 60 dan past — o'zlashtirmagan
Ko'pchilik universitetda yakuniy nazoratdan alohida minimal chegara ham bo'ladi: YN 50 balldan kamida 27-30 ball olinmasa, umumiy ball yetsa ham fan o'zlashtirilmagan hisoblanishi mumkin. Buni ham silabusdan tekshiring.
Hisob bilan misol
Aytaylik, JN 30, ON 20, YN 50.
A talaba: JN 26 + ON 15 + YN 32 = 73 → yaxshi (4). B talaba: JN 12 + ON 9 + YN 45 = 66 → qoniqarli (3), garchi imtihonni juda yaxshi yozgan bo'lsa ham.
Farq imtihon kunida emas, semestr davomida hal bo'lgan.
Eng oson ball qayerda
Aniq javob: joriy nazoratda. 30 ball uch oy davomida kichik bo'laklarda beriladi — seminarda javob berish, mustaqil ishni o'z vaqtida topshirish, amaliyot daftarini yuritish. Bu ballar bilim emas, muntazamlik talab qiladi.
Yakuniydagi 50 ballni bir kunda olish esa ancha qiyin. Shuning uchun strategiya oddiy: JN'da 30 dan 25+ yig'ib qo'ying, shunda yakuniyda "hamma narsani yozishim kerak" degan bosim bo'lmaydi.
Reyting daftarchasini tekshirib turing
Har oy o'z ballaringizni ko'rib boring. Ko'p hollarda ball qo'yilmay qolgan mustaqil ish yoki hisobga olinmagan topshiriq topiladi. Semestr oxirida buni tuzatish qiyin, jarayonda esa oson.
Qayta topshirish
60 balldan past bo'lsa, odatda qayta topshirish (retake) imkoniyati beriladi va u ko'pincha faqat yakuniy nazoratni qayta yozishni anglatadi. Ya'ni JN va ON ballari saqlanadi — bu yana bir sabab, nega semestr davomida ball yig'ish muhim.
Qisqacha xulosa
- 100 ball uchta manbadan yig'iladi, imtihon faqat yarmi.
- Silabusdagi aniq taqsimotni semestr boshida biling.
- Joriy nazoratda yig'ilgan har bir ball imtihon kunidagi bosimni kamaytiradi.
- Yakuniy uchun alohida minimal chegara bor-yo'qligini tekshiring.