Oraliq nazorat va yakuniy nazorat o'rtasidagi farq
Ikkalasi ham "nazorat", lekin ball ham, savol turi ham, tayyorgarlik usuli ham boshqa. Farqni bilmasdan tayyorlangan talaba ball yo'qotadi.
Ko'p talaba ikkala nazoratga bir xil tayyorlanadi va oraliqda yaxshi, yakuniyda past ball oladi. Sabab — bu ikki nazorat boshqa narsani o'lchaydi.
Qisqacha farq
| Belgi | Oraliq nazorat (ON) | Yakuniy nazorat (YN) |
|---|---|---|
| Qachon | Semestr o'rtasida | Semestr oxirida |
| Ball | Odatda 20 balldan | Odatda 50 balldan |
| Qamrov | O'tilgan yarim kurs | Butun fan bo'yicha |
| Savol turi | Aniq mavzu bo'yicha, tor | Umumlashtiruvchi, bog'lovchi |
| Shakli | Yozma ish, test, kollokvium | Yozma javob, ba'zan test |
Oraliq nazorat nimani tekshiradi
Oraliq — bo'lakni bilasizmi degan savol. Savollar odatda bitta mavzu ichida: ta'rif, formulani qo'llash, kichik masala. Shuning uchun tayyorgarlik ham tor: oxirgi 6-7 ma'ruza, shu mavzular bo'yicha misollar.
Oraliqda ball yo'qotishning eng ko'p sababi — mavzuni umumiy bilib, aniq atamani ayta olmaslik. ON'da "taxminan to'g'ri" javob kam ball oladi.
Yakuniy nazorat nimani tekshiradi
Yakuniy — bog'lay olasizmi degan savol. Savol ko'pincha ikki mavzuni birlashtiradi: "X ning Y ga ta'siri", "X va Y ni taqqoslang", "shu holatda qaysi usulni tanlaysiz va nega".
Shuning uchun yakuniyga tayyorlanayotganda mavzularni alohida yodlash yetmaydi. Har mavzu uchun o'zingizga ikkita savol bering:
- Bu mavzu qaysi boshqa mavzu bilan bog'lanadi?
- Buni real misolda qanday ishlataman?
Tayyorgarlikdagi amaliy farq
Oraliqqa: ma'ruza daftari + amaliy mashg'ulot misollari. Kichik hajm, chuqur aniqlik. Atamalarni so'zma-so'z biling.
Yakuniyga: butun semestr savollari ro'yxati + taqqoslash jadvallari. Har mavzuni 3-4 qatorga siqib yozing, keyin mavzular orasida bog'lanish chizing.
Ball hisobi nega muhim
Oraliq va yakuniy bitta 100 ballik tizimga qo'shiladi. Ya'ni oraliqda yig'ilgan ball yakuniyga qadar "bankda" turadi. Oraliqda 20 dan 18 olgan talaba yakuniyda ancha erkin nafas oladi; 20 dan 8 olgan talaba esa yakuniyda deyarli xatosiz ishlashi kerak bo'ladi.
Shu sababli oraliqni "mashq" deb qarash — eng qimmat xato.
Eng ko'p uchraydigan uchta xato
- Yakuniyga oraliq materialini o'qimaslik. Yakuniy butun fanni qamraydi, semestrning birinchi yarmi ham kiradi.
- Yakuniyda qisqa javob yozish. ON'da bir jumlalik ta'rif yetishi mumkin, YN'da javob tuzilgan bo'lishi kerak: ta'rif, tahlil, misol, xulosa.
- Baholash mezonini so'ramaslik. Har fan bo'yicha o'qituvchi nechta savol berishini va har biri necha balldan ekanini oldindan bilsangiz, vaqtni to'g'ri taqsimlaysiz.
Xulosa
Oraliq — aniqlikni, yakuniy — bog'lanishni tekshiradi. Ikkalasiga bir xil tayyorlanmang: oraliqqa tor va aniq, yakuniyga keng va bog'langan holda o'qing.